DOM KULTURY "TWÓRCZA TWARDA"

projekt 2018 | konkurs na OPRACOWANIE KONCEPCJI DOMU KULTURY PRZY ULICY TWARDEJ W WARSZAWIE |
zespół KATARZYNA IWAŃCZUK, MIKOŁAJ IWAŃCZUK

Część Warszawy w której jest zlokalizowany Dom Kultury "Twórcza Twarda" została zdefiniowana na przełomie lat 60 tych i 70 tych, kiedy powstało założenie urbanistyczne Osiedle za Żelazną Bramą. Układ 19, niemal identycznych bloków mieszkalnych, ocenianych z perspektywy czasu często bardzo krytycznie, w radykalny sposób wypełnił zrujnowaną przez wojne przestrzeń Woli i zachodniego Śdródmieścia budynkami o dwojakiej typologi – 16 kondygnacyjnymi wieżowcami mieszkalnymi i znacznie niższymi, zwartymi pawilonami o funkcjach uzupełniajacych takich jak edukacja, służba zdrowia, usługi etc. Całość założenia, zgodnie z duchem modernizmu dopełniała zieleń. Pod wieloma względami projektowany budynek domu kultury TT wpisuje się w tą logikę, jest realizacją programu funkcjonalnego, który z różnych względów, głównie ekonomicznych, nigdy w pełni się nie zmaterializował.

Za jedno z głównych wyzwań projektowych obrano wizulane i urbanistyczne wpisanie budynku w istniejący kontekst osiedla za Żelazną Bramą. W sensie urbanistycznym, bryła budynku została sprowadzona do abstraktu – prostopodałościanu o podstawie kwadratu, przypominającego formą i gabarytami budynki usługowe powstałe w duchu socmodernizmu. Budynek o prostej, stonowanej artykulacji ma charakter wolnostąjacej rzeźby zatopionej w zieleni. Forma domu kultury podporządkowuje się w tym sensie regułom gry ustalonym przez autorów modernistycznego założenia, nie probuje negować otoczenia, co biorąc pod uwagę skalę osiedla Za Żelazną Bramą wydaje się skazane na porażkę.

W sensie architektonicznym budynek operuje wieloma cytatami z klasycznego modernizmu – takimi jak choćby oderwany od poziomu terenu korpus wsparty na filarach (strefa głównego wejścia z podcieniami od strony placu przed synagogą Nożyków) czy ogolnodostępny ogród na dachu budynku. Jednocześnie starano się wzbogacić język architektoniczny obiektu o zapożyczenia z późniejszych doświadczeń projektowych, niejednokrotnie krytycznych wobec samego modernizmu. Zrezygnowano z wewnetrznego patio, co przy budynku podobnych gabarytów (42x42 m) było standardowym rozwiązaniem, zamiast stosunkowo ciasnej i opresyjnej przestrzeni zoproponowano sekwencje zewnętrznych, ogólnodostępnych tarasów o zróżnicowanym, zielonym charakterze, które otwierają się w kierunku południowym tj. w stronę zieleni parkowej. Taki zabieg projektowy daje efekt stapiania się budynku z zielenią w niewymuszony sposób łącząc dwie strefy i jednocześnie kreując interesującą, żywą piatą elewację.

Budynek otrzymał formę skromnego, 4 piętrowego prostopadłościanu o zróżnicowanej powierzchni poszczególnych kondygnacji. Dwa ostatnie pietra są mniejsze, ustępując pola obszernym tarasom (łącznie ponad 850 m2). Materiały w jakie przyobleczono zewnętrzną skórę budynku – drewno i biała siatka stalowa o dużej przezierności opowiadają dwie historie o wnętrzu domu kultury. Z jednej strony, ciepło i swojskość drewna użytego głównie od strony południowej, a zatem od strony parku podkreślają bezpretensjonalny i otwarty charakter instytucji. Z drugiej strony biel siatki, spod której przeziera szkło okien, nadaje budynkowi nierzeczywisty charakter, sprowadza go do abstrakcyjnego symbolu niezapisanej kartki czy niezamalowanego płótna, które przywodzą na myśl nieograniczone możliwości artystycznej kreacji.

Elewacje budynku, charakteryzują się wyraźnym rytmem, korespondującym z przyjetym modułem konstrukcji nośnej obiektu. Parter budynku, zwłaszcza tam gdzie zlokalizowano ważne części wspólne jest przeszklony i maksymalnie zintegrowany z otoczneniem. Na poziomach 3 i 4 kondygnacji znajdują się dwa, skomunikowane ze sobą ogólnodostępne tarasy o zróżnicowanych funkcjach. Drewniany trejaż, który wygradza przestrzeń tarasów daje możliwość zadaszenia przestrzeni oraz stanowi stelaż wsporczy dla oświetlenia. Dolny taras pełni głównie funkcje miejsca spotkań, zaopatrzonego w leżaki, siedziska, gdzie latem organizowane będa plenerowe pokazy filmów. Górny taras ma odmienny charakter – znajduję się tu ogród warzywny oraz niewielki sad owocowy. Obszerna przestrzeń wykończona deskami tarasowymi przylega bezpośrednio do pomieszcenia fitness i stanowi funkcję siłowni plenerowej.